'Evaluatie giftenaftrek is een gotspe'

21 september 2016, 08:00
Giften zijn van schenkers, geen 'uitgaven' van de overheid...
Giften zijn van schenkers, geen 'uitgaven' van de overheid...
Begin deze maand is het Utrechtse onderzoeksbureau Dialogic in opdracht van het ministerie van Financiën gestart met een evaluatie van de giftenaftrek. Opzet en uitgangspunten daarvoor worden door DDB-hoofdredacteur 'Tax & Legal' mr. dr. Ineke Koele als een 'gotspe' en 'niet valide' gekarakteriseerd. Advocaat en belastingadviseur Koele: 'Dit is een gotspe, nu de giftenaftrek een essentieel kenmerk is van onze westerse democratie. Het gaat dan ook niet aan om de giftenaftrek te beschouwen als ‘uitgaven’ door de overheid, dat is een populistische ‘wij/zij’ wijze van redeneren.'
 
Kamerbrief Wiebes
In een kamerbrief van 9 september reageert staatssecretaris Wiebes van Financien op vragen van de Vaste commissie voor Financiën over de evaluatie van ANBI’s en SBBI’s. Grote kritiek is er vanuit de commissie omdat het dossier zich al jaren voortsleept. In de Miljoenennota van vorig jaar is gemeld dat de evaluatie van de giftenaftrek die oorspronkelijk gepland stond voor 2014, dit jaar (2016) uitgevoerd zou worden. Er is echter meer onderzoek nodig, meent Wiebes. Het gaat hierbij om een algemene evaluatie van de giftenaftrek, die is aanbesteed aan het Utrechtse bureau Dialogic, dat op 1 september startte met het onderzoek dat tot december zal duren. Daarnaast is er een uitgebreide interne evaluatie van de Belastingdienst naar de uitvoeringsaspecten van de giftenaftrek.
 
Centrale onderzoeksvraag
De centrale onderzoeksvraag is volgens Wiebes nu als volgt omschreven: 'Is de ANBI/SBBI-regeling doeltreffend en doelmatig? 'Doeltreffend betekent hier dat het doel bereikt wordt dat instellingen die het algemeen nut beogen dan wel een sociaal belang behartigen daadwerkelijk als zodanig erkend worden en, omgekeerd, dat instellingen die dat niet doen niet voor een dergelijke status in aanmerking komen. Doelmatig houdt in dat dit doel bereikt wordt tegen aanvaardbare kosten', aldus Wiebes' kamerbiref.
De centrale onderzoeksvraag valt uiteen in verschillende deelvragen. Het betreft vragen over de ontwikkeling van het aantal ANBI’s gedurende de afgelopen jaren, juridische aspecten (de ontwikkelingen in de jurisprudentie, de vraag of er sprake is van overregulering), de praktijk van het beoordelen (inrichting werkprocessen, uitvoeringsproblematiek), uitvoeringskosten en administratieve lasten (bij Belastingdienst, maar ook bij de instellingen) en specifieke vragen naar knelpunten en bijzonderheden.
 
Samenhangende evaluaties
Wiebes: 'Mijn voornemen is –gelet op de inhoudelijke verwevenheid– het evaluatierapport over de praktijk rondom ANBI’s en SBBI’s gelijktijdig met het evaluatierapport over de giftenaftrek, inclusief uitvoeringsaspecten, naar de Tweede Kamer sturen zodat de uitkomsten van deze evaluaties in samenhang besproken kunnen worden. Ik verwacht de Tweede Kamer daarom niet eerder dan begin 2017 te kunnen informeren over de uitkomsten van de evaluatie van ANBI’s en SBBI’s. Een versnelling van dit evaluatieonderzoek waar de commissie om heeft gevraagd is, mede ook gelet op de complexiteit van het onderwerp, niet realistisch en kan ik de Kamer daarom niet toezeggen.'
 
Populistisch
DDB-hoofdredacteur 'Tax & Legal' mr. dr. Ineke Koele is verbijsterd over deze aanpak van Wiebes. Koele: 'Een handjevol onderzoekers van een extern onderzoeksbureau moet in drie maanden onderzoek naar voren brengen in welke mate ‘het beleid ten aanzien van de giftenaftrek in het algemeen en de uitgaven voor de giftenaftrek in het bijzonder doeltreffend en doelmatig zijn geweest’. Dit is een gotspe, nu de giftenaftrek een essentieel kenmerk is van onze westerse democratie. Het gaat dan ook niet aan om de giftenaftrek te beschouwen als ‘uitgaven’ door de overheid, dat is een populistische ‘wij/zij’ wijze van redeneren die we vooral tegenkomen in de oppervlakkige dagbladjournalistiek. Er komt geen uitgaaf aan te pas, het zijn juist de schenkers die uitgeven. Deze uitgaven behoren gedefiscaliseerd te zijn indien ze tenminste werkelijk het algemeen nut dienen binnen de door de wetgever gestelde normatieve kaders. Dat kan echter niet door Dialogic worden beoordeeld, maar is juist het exclusieve domein van de controlerende taak van de Belastingdienst.
De onderzoeksvraag lijkt mij derhalve niet valide vanuit een evenwichtig democratisch krachtenveld.'
gerelateerde items