Toon alles (2)

Technologische logica
Een tweede probleem dat Beer signaleert binnen de moderne filantropie is wat hij 'technologische logica' noemt. Hij geeft helaas geen duidelijke definitie van dat begrip, maar aan de hand van anekdotes en beschrijvingen krijgt de lezer er wel een beeld van. In het industrialiserende Amerika van de 19e eeuw ontstaat een nieuw soort economie waarin opschaling, technologisering en vechtkapitalisme een belangrijke plaats innemen.

 
Andrew Carnegie
Beer voert twee personages ten tonele die daar zeer van profiteerden: John Rockefeller en Andrew Carnegie. Rockefeller werd met zijn in 1868 opgerichte oliemaatschappij de rijkste man van Amerika. Carnegie maakte zijn fortuin met staal. Beiden zijn ook de geschiedenis ingegaan als grote weldoeners omdat zij een groot deel van hun kapitaal wijdden aan goede doelen. Zowel The Rockefeller Foundation als de verschillende filantropische organisaties van Carnegie spelen vandaag nog steeds een belangrijke rol in het filantropisch landschap. Beer laat zien dat deze als conservatief bekend staande mannen, de funderingen legden voor de revolutie die liefdadigheid verdrong ten faveure van filantropie.
 
De 'technologische logica' waarmee Rockefeller en Carnegie hun industriële imperiums opbouwden, namen ze mee in hun filantropische werken. Carnegie bijvoorbeeld was een verbeten tegenstander van liefdadigheid. Beer citeert hem: 'Een ernstig obstakel voor de vooruitgang van ons ras is liefdadigheid zonder aanzien des persoons. Het zou beter zijn voor de mensheid als de miljoenen van de rijken in de zee werden gegooid, dan wanneer het zodanig wordt uitgegeven dat het de luiaards, de dronkaards en de onwaardigen aanmoedigt. Van elke duizend dollar die vandaag wordt besteed aan zogenaamde liefdadigheid, is het waarschijnlijk dat 950 dollar onverstandig wordt uitgegeven - dusdanig uitgegeven dat het precies de kwaadaardigheden voortbrengt die het hoopt te verzachten of op te lossen.'
 
Een initiatief als de The Western Soup Kitchen Society zou in de ogen van Carnegie dan ook op zijn best een verspilling zijn. Het alternatief - het armenhuis - daarentegen, paste beter binnen zijn logica. Daarin had hij ook een eigen belang. De gedisciplineerde arbeider die het armenhuis beloofde af te leveren, zou een aanwinst zijn voor het opkomende industriële economische systeem. Een systeem waar hij en Rockefeller de grootste vruchten van plukten
 
In die zin bedoelt Beer dat filantropie een instrument is om maatschappelijke verandering te bewerkstelligen. Een verandering die onder het mom van charitas, toch vooral de posities en privileges van de elite in stand houden.
 
Conclusie
Het boek van Beer kan gerust pamflettistisch genoemd worden vanwege zijn onverholen voorkeur voor liefdadigheid en zijn scherpe kritiek op het maakbaarheidsdenken dat ten grondslag ligt aan de moderne 'filantropie'. Maar ook als je het niet met hem eens bent, biedt het boek een diepere kijk op de aannamen en vooronderstellingen die aan de filantropie ten grondslag liggen. Het verheldert de blik op de discussies die nu in de wereld van de filantropie gevoerd worden.
 
Een historische vergelijking met Carnegie en Rockefeller kan bijvoorbeeld meer inzicht bieden in het recente initiatief van Zuckerberg en Chan. En als het om impactmeting gaat, toont Beer aan dat de verzakelijking van de oude charitas helemaal niet zo vanzelfsprekend is als tegenwoordig wel wordt aangenomen.
 
Om met Beer af te sluiten: 'Filantropie is niet slechts het opschalen van liefdadigheid. Het is niet simpelweg geïnstitutionaliseerde of zelfs geprofessionaliseerde liefdadigheid. Vanuit een theoretisch standpunt, is het belangrijkste verschil - het waarlijk revolutionaire verschil - dat de logica van de filantropie ons uitnodigt om vrijwillig geven te zien binnen een technologisch en wereldwijd raamwerk in plaats van een theologisch en lokaal raamwerk.'
 
The Philanthropic Revolution: An Alternative History of American Charity door Jeremy Beer. Uitgegeven door de University of Pennsylvania Press in de serie Radical Conservatisms. 
 
3/3
gerelateerde items