Dag van het Mecenaat: het is en blijft menselijk maatwerk

23 januari 2017, 09:00
Achter de kwantitatieve data schuilen mensen van vlees en bloed, waardoor mecenaat altijd maatwerk zal blijven.
Achter de kwantitatieve data schuilen mensen van vlees en bloed, waardoor mecenaat altijd maatwerk zal blijven.
Kwantitatief onderzoek naar mecenaat is mooi, maar kwalitatief onderzoek naar geefgedrag en -motivaties van grote cultuurdonoren blijft het kroonjuweel in wetenschappelijke vorsing. Dat was een van de conclusies die de deelnemers van de drukbezochte eerste editie van ‘De Dag van het Mecenaat’ van afgelopen donderdag mee naar huis namen. Achter de data schuilen mensen van vlees en bloed, waardoor mecenaat altijd maatwerk zal blijven.

Elise Wessels

Donderdag 19 januari organiseerde stichting Geef om Cultuur de 'Dag van het Mecenaat', mede mogelijk gemaakt door sponsoren zoals Prins Bernhard Cultuurfonds, dat in ons land een spilfunctie in het mecenaat vervult. Op de pionierseditie van dit nieuwe, internationale symposium in het Utrechtse Academiegebouw vonden onder leiding van moderator Lennart Booij discussies plaats over de rolverdeling in de kunstfinanciering en de nieuwste trends in geven. Doelgroepen: fondszoekende kunstinstellingen, onderzoekers en donoren. Maar die laatste categorie is er traditioneel een die weinig behoefte voelt om in de openbaarheid te treden. Opmerkelijk was daarom het vraaggesprek met Elise Wessels (1943).

Verzamelwoede

Wessels verzamelde gedurende haar leven eigenzinnig en koos voor de moderne prentkunst gemaakt tussen voornamelijk 1900 en 1950. Haar liefde ervoor ontstond in de jaren tachtig, toen zij met haar toenmalige man jaarlijks naar Japan ging. De verzamelwoede resulteerde in een privé-museum. Daarnaast stichtte ze in 2013 een fonds op naam (Für Elise) bij het Rijksmuseum om daar de Japanse prentcollectie aan te vullen. Wessels heeft intussen besloten het grootste deel van haar tweeduizend stuks tellende collectie te schenken aan het Rijksmuseum.

Hilarische anekdote

In het vraaggesprek met Booij toonde Wessels een ontwapenende eerlijkheid over vragen als ‘ wat vindt u als major donor belangrijk’ en ‘wat kunnen we beter doen’? Veel fondswervende kunstinstellingen in de zaal luisterden met gespitste oren om het live van een grootgever te horen.
Wessels bekende dat zij best een beetje gevoelig is voor de gangbare verleidingstactieken en charmeoffensieven, maar zonder een eerste ‘klik’ gaat het bij haar nooit wat worden. Dat eerste, bijna instinctieve gevoel van vertrouwen, is een absolute voorwaarde voor samenwerking. En ja, er was in de afgelopen tien jaar veel veranderd volgens Wessels, die een hilarische anekdote vertelde dat zij als mecenas in het begin zelf op pad moest om grantees te vinden… Dat is intussen wel anders.

De ‘legacy’

De kunstinstellingen hoorden gedurende het programma diverse keren dat grootgevers in toenemende mate invloed willen uitoefenen op hun gift. Die invloed kan zover gaan dat de donoren een eigen vehikel oprichten, zoals een Fonds op Naam, ook in het geval van Wessels. Bij die beslissing speelde ook een rol dat beide zonen van Wessels geen tekenen van belangstelling vertoonden – een bekentenis die Wessels nog zichtbaar pijn deed - om het cultuurbezit van hun moeder in stand te houden. De wens om het ‘in goede handen’ te geven is hierbij allesbepalend voor de ‘legacy’ als de bloedlijn ophoudt (of in dit geval: afhaakt).

Instrumentalistisch denken

Drijvende kracht achter het symposium, Renee Steenbergen, die binnen een research fellowship aan de Universiteit Utrecht onderzoek doet naar het mecenaat, gaf in haar inleiding een korte samenvatting van haar oproep gedaan in o.a. NRC Handelsblad en Volkskrant. Die oproep luidt als volgt: cultuursector kom in het geweer tegen een calculerende overheid die de burgers ziet als een pinautomaat om de gekortwiekte cultuurbegroting weer particulier aan te zuiveren. Steenbergen hekelde opnieuw dit ‘instrumentalistische’ denken van Den Haag, die er mede toe leidt dat cultuur nu vooral wordt gezien als een ‘kostenpost’. 
 
gerelateerde items