(foto: ©De Mooilichterij)

De beginjaren

Abed vertelde over de beginjaren in het interview: ‘Toen ik BRAC startte in 1972, waren mijn collega’s en ik echte groentjes op het gebied van ontwikkelingshulp. De geschiedenis van hulp in Zuid-Azië barstte van de goedbedoelde maar hopeloos falende pogingen om de armen te helpen. We realiseerden ons dat terdege en we zagen ook al snel waarom dit zo was: corruptie en mismanagement wonnen het uiteindelijk altijd van de goede bedoelingen. We zagen dat de lokale elite - de grondeigenaren, de woekerbankjes, dorpsoudsten en politie, vaak in nauw overleg – allerlei ondoorzichtige constructies optuigden om het geld voor de allerarmsten zelf in te pikken. Ze verrijkten zich schaamteloos ten faveure van hun vrienden, familieleden en politici en ten koste van de vooruitgang.’

Een idealistische vrijgezel

Ik zie Abed’s ogen nog glanzen toen hij de begintijd terughaalde: ‘Ik was een idealistische vrijgezel, een mid-dertiger, en ik had het eigenwijze idee dat ik met een aanpak kon komen die wél effectief was. Mijn vrienden en familie dachten dat ik stapelgek was, maar ik wist toen al zeker: ik kan het verschil maken, vooral gebaseerd op heel nuchtere management skills. Dat zei mijn kennis als accountant en mijn ervaring bij Shell.’

Community dynamics

Het verhaal dat Abed mij vertelde is een schoolvoorbeeld van ontwikkelingshulp die helemaal is opgezet vanuit de werkelijke behoeften van de grantees. Een probleem dat veel hulp aankleeft is immers dat die meer een projectie is van de goed-doeners dan dat een oplossing wordt geboden voor realistische problemen. Dit betekende dat Abed en zijn team eerst veel aandacht schonken aan het observeren en analyseren van de community dynamics: hoe liggen daar de machtsverhoudingen? Wie beïnvloedt wie? Welke factoren hebben de meeste impact? Hoe en in welke stadia verloopt precies het proces van arm-armer-armst? Met die kostbare informatie begon BRAC te bouwen aan een methode die rekening hield met real life problems, cultuur, verhoudingen en gender.

Loskomen van mislukte methodes

In 2017 was er nog niets van zijn ambitie geërodeerd, maar naïef was Abed zeker niet. Hij vertelde mij: ‘De wereld is veranderd en op veel punten hebben we significante vooruitgang gezien, maar in een aantal opzichten vechten we nog steeds dezelfde oorlogen. De aanpak van ontwikkelingswerk met name in Afrika heeft op een aantal punten in de beginjaren hopeloos gefaald. Corruptie woekert nog steeds in onze samenleving, maar toch zijn de fundamentele indicatoren van mensenlevens enorm verbeterd. Ik denk dat dat komt doordat wij geleerd hebben om op juiste indicatoren te focussen: harde feiten en cijfers, zoals het geboortesterftecijfer, het onder 5 jaar sterftecijfer, gezinsinkomens, alfabetisering en ga zomaar door. Als we ons niet op deze zaken blijven concentreren - de cijfers die het verhaal vertellen van hoe de levens van mensen daadwerkelijk zijn veranderd – zullen we nooit loskomen van de mislukte methodes uit het verleden.’

Geavanceerde meetmethodes

‘Wat ‘werkt’ in ontwikkelingshulp is een vraag die steeds opnieuw beantwoord moet worden, vertelde Abed: ‘Ik ben er trots op dat wij vanaf het eerste begin een lerende organisatie zijn geweest. Een groep mensen die leert van zijn fouten. Dat leren houdt nooit op. Het is nooit ‘af’. Ik ben blij te zien dat andere organisaties eenzelfde route naar onderzoek en evaluatie inslaan. Nieuwe, meer geavanceerde meetmethodes voor impact van ontwikkelings-interventies – zoals willekeurige steekproeven met controlegroepen – worden steeds meer de norm.’

Scheidslijnen worden steeds vager

Chinese muren tussen pure for profits en ngo’s - zo die er ooit al waren - zijn niet meer van deze tijd vertelde Abed in 2017 al: ‘De scheidslijnen tussen big business en social impact worden steeds vager, voor een deel veroorzaakt door de druk van corporate shareholders van beursgenoteerde bedrijven om te kijken naar duurzaamheid en corporate social responsibility. Aan de andere kant hebben ngo’s en civil society-organisaties ook al een paar bladzijden van het business book omgeslagen en gedragen die zich soms net als gewone bedrijven met een triple bottom mentality: aandacht voor people, profit en planet.’
gerelateerde items