In memoriam: Sir Fazle Hasan Abed

22 januari 2020, 16:40
Sir Fazle Abed tijdens het interview, juni 2017 in Den Haag (foto DeMooilichterij)
Sir Fazle Abed tijdens het interview, juni 2017 in Den Haag (foto DeMooilichterij)
In december 2019 bereikte mij het droevige bericht van het overlijden van Fazle Abed (83). Samen met microkrediet-fenomeen Muhammed Yunus (binnenkort gastspreker tijdens het Goed Geld Gala) is Fazle Abed ongetwijfeld de grootste en invloedrijkste ontwikkelingswerker uit Bangladesh, stichter en voorzitter van wat nu de grootste ontwikkelingsorganisatie ter wereld is: BRAC. De nalatenschap van ‘Sir Abed’ is groot en belangrijk. Toen ik hem eind 2017 interviewde noemde ik hem ‘de architect van de armoedebestrijding’. Daar is geen woord aan overdreven. 

Lintje

Abed kwam graag in Nederland. Hij hield van de directheid van de kaaskoppen. BRAC is en was een belangrijke partner voor de Nederlandse overheid in ontwikkelingssamenwerking, vooral in ‘Water and Sanitation Hygiene’ (Wash-)programma’s en op het gebied van onderwijs aan meisjes. Minister Kaag sprak in juni vorig jaar tijdens een persoonlijke ontmoeting met Abed vol lof over het werk van BRAC dat ze al jaren kent en benoemde specifiek het innovatief vermogen, de effectiviteit en de schaalgrootte. Recent kreeg Abed nog de Orde van Oranje-Nassau uitgereikt voor al zijn verdiensten. 

Every inch a gentleman

Ik had het onvoorstelbare voorrecht Abed Fazle te interviewen. Dat was in juni 2017, voor een artikel in De Dikke Blauwe. We hadden afgesproken in een Haags hotel, vlakbij de sjieke Passage, waar sir Abed, moeilijk lopend met stok, na afloop van ons gesprek - ‘the Fat Blue’, seriously? - gewillig voor mij poseerde. Every inch a gentleman. Ik kon toen niet weten dat het interview - mede door de Engelse vertaling - het best gelezen artikel op De Dikke Blauwe ooit werd: meer dan 20.000 clicks. En dat voor een ‘long read’. Ik heb er voor dit eerbetoon rijkelijk uit kunnen putten.

Jongensboek

Het verhaal van Fazle Abed en zijn BRAC leest als een jongensboek. Abed wordt op 27 april 1936 geboren in Baniachong, in wat toen nog Brits India heette. Zijn vader Siddiq Hasan en moeder Syeda Sufya Khatun - die op 44-jarige leeftijd jong sterft - zorgen voor een goede opleiding. Na Dhaka College gaat Fazle Hasan in 1954 op 18-jarige leeftijd naar de University of Glasgow om daar Naval Architecture te gaan studeren, een studie die hem weinig perspectief biedt en maakt dat hij na twee jaar al naar Londen trekt voor een studie in accounting.  

Terugkeer naar Bangladesh

Na zijn terugkeer in Oost-Pakistan - het tegenwoordige Bangladesh - komt hij in dienst van de Shell Oil Company en maakt snel carrière. Deze kennismaking met de corporate business zou zeer bepalend zijn voor het verdere verloop van zijn leven, dat een cruciale wending nam in 1970. In dat rampjaar kwamen bijna een half miljoen van zijn landgenoten om in een catastrofale overstroming, die de hele wereld beroerde. Kort daarna werd Abed gedwongen zijn land te verlaten toen de onafhankelijkheidsstrijd ontbrandde en verhuisde hij tijdelijk weer naar Londen. Toen de strijd in het voordeel van de onafhankelijkheidsbeweging was beslist, verkocht Abed zijn appartement en keerde, zoals vele vluchtelingen en ballingen, terug in zijn nieuwe vaderland: Bangladesh.

Echternach-processie

Abed besloot het geld van de verkoop van zijn Londense appartement te investeren in een eigen fonds om de allerarmsten in zijn land te helpen: aanvankelijk met noodhulp, maar daarna structureel om de levensstandaard duurzaam te verbeteren. Hij koos als uitvalsbasis het afgelegen noordoostelijke Sulla en begon in 1972 met een ngo die hij BRAC noemde: Bangladesh Rural Advancement Committee. Abed was zich bewust van één ding: het zou een lange en moeizame strijd worden. En dat werd het. En is het tot op de dag van vandaag, daar laat hij geen enkel misverstand over bestaan: development aid is een Echternach-processie. Net iets meer stappen vooruit dan weer achteruit.
gerelateerde items