Toon alles (2)
Ineke Koele

‘Liefdadigheidsparadijs’? Nederland is nog lang niet de fiscale wereldtop!

10 mei 2017, 10:20
Nederland is lang niet op alle gebieden een 'liefdadigheidsparadijs'...
Nederland is lang niet op alle gebieden een 'liefdadigheidsparadijs'...
In een groot artikel van 8 mei over de anbi-praktijk omschrijft NRC Handelsblad Nederland als ‘liefdadigheidsparadijs’. De krant haalt hierbij het internationaal vergelijkende onderzoek ‘Index of Philanthropic Freedom’ aan. Nederlands paradijselijke status is echter zeker te kort door de bocht, meent DDB-Expert en fiscaal jurist mr. dr. Ineke Koele: Nederland scoort zeker zeer hoog op een aantal punten, maar loopt met fiscale faciliteiten op het gebied van goede doelen en donoren niet voorop. Nederland filantropieland is fiscaal nog een ‘cowboy country’, maar heeft de belofte om uit te groeien tot onbetwiste leider in internationale filantropie.

Een liberaal land

Uit de publicatie in NRC van 8 mei 2017 leid ik af, dat het nog niet algemeen bekend is dat Nederland internationaal bekend staat als een liberaal land, waar het gaat om stichtingen en verenigingen. Weinig protectionisme, weinig nationalisme, maar een open en ondernemende mindset, wat in overeenstemming is met onze uitstraling in de wereld. Dat is iets om buitengewoon trots op te zijn!

Zweden en Nederland ‘CSO-top’

De Index of Philanthropic Freedom 2015 van het Hudson Institute[1] heeft op basis van een rapport van prof. dr. Van Veen, hoogleraar ondernemingsrecht (VU), geoordeeld dat Nederland de minste belemmeringen heeft op het gebied van zogenoemde CSO’s (Civil Society Organizations). Dit is gebaseerd op de antwoorden op o.a. de volgende vragen, die aan experts in 64 landen zijn gesteld:
1.To what extent can individuals form and incorporate the organizations defined?
2.To what extent are CSOs free to operate without excessive government interference?
3.To what extent is there government discretion in shutting down CSOs? (…)
6.To what extent is the legal regulatory environment favourable to receiving cross-border donations?
7.To what extent is the legal regulatory environment favourable to sending cross-border donations?
De enige twee landen uit de studie die op deze vragen maximale vrijheid noteren (= de minste restricties) zijn Zweden en Nederland. De minst liberale landen aan de hand van deze vragen van de 64 onderzochte landen zijn Saoedi Arabië, Quatar en Egypte.

Ruime definitie van philanthropy

Van belang is dat de definitie van philanthropy heel ruim wordt getrokken door Hudson Institute: an activity performed with a goal of promoting well-being. As such, philanthropy can take many forms, including: individuals giving to nonprofit organizations; diaspora communities funding relief and development projects in their home towns; foundations and charities supporting community projects, social investments, and program-related investments; corporations undertaking cause-related marketing campaigns as well as multi-million dollar disease treatment programs; members of religious organizations going on short- and long-term missions to help in orphanages in Africa; individuals using SMS to transfer funds to disaster victims and donating to overseas projects through internet giving websites; and the use of entirely new financial tools, such as social stock exchanges.

Deze definitie is derhalve ruimer dan het strikte ‘charity-’ oftewel ‘ANBI-regime’.
De deifnitie van een VSO is ook navenant ruim en omvat zowel community groups, non-governmental organizations (NGOs), labor unions, social enterprises, indigenous groups, charitable organizations, faith-based organizations, professional associations, and foundations.

Fiscaal zijn we niet de top*

Op het gebied van fiscale faciliteiten op het gebied van goede doelen zelf loopt Nederland niet voorop in de wereld. In het VK, de VS en Canada zijn bijvoorbeeld ondernemingsactiviteiten die gelieerd zijn aan het charitatieve doel (bijv. tuition fees die worden geworven in verband met opleidingen door een nonprofit-instelling) vrijgesteld van winstbelasting, terwijl dat in Nederland sinds de wijzigingen die in 2012 zijn doorgevoerd onder het mom van de ‘Geefwet’ volledig belast is. 
 
Op het gebied van faciliteiten voor donoren zijn wij ook niet onovertroffen, nu in de Angelsaksische landen naast de aftrekbaarheid van schenkingen ook volledige belastingvrijdom bestaat voor ‘capital gains’ die worden gerealiseerd bij een schenking, wat in Nederland nimmer is onderkend. Een schenking van aandelen die tot een zogenoemd aanmerkelijk belang behoren aan een ANBI leidt in Nederland nog altijd tot heffing van 25% winst uit aanmerkelijk belang. De aftrek van de schenking is dan noodzakelijk om de inkomstenbelasting over de fictieve ‘winst’ te kunnen voldoen. Een buitengewoon complex en principieel onjuist mechanisme, alleen al omdat de aftrekbaarheid ook afhankelijk is van externe factoren zoals het overleven van de schenking voor een periode van tenminste ruim 4 jaren.

Lagere scores Nederland op fiscale regime

We zien dit ook terugkomen in de Index van de Hudson institute. Er zijn twee vragen die handelen over het fiscale regime.
4.To what extent is the tax system favorable to making charitable donations?
5.To what extent is the tax system favourable to CSOs in receiving charitable donations?
 
Hoewel ook op het punt van vraag 5 zeker wel belemmeringen kunnen worden genoemd in het fiscale systeem, zal hier met name bedoeld zijn of er sprake is van verschuldigdheid van schenkbelasting ter gelegenheid van ontvangen schenkingen, die strekken tot het algemeen nut. Daar scoort Nederland goed. Op het gebied van vraag 4 (het doen van schenkingen) echter moet Nederland in de lijst een hele reeks landen voor laten gaan: Verenigde Staten, Duitsland, Canada, Frankrijk, Nieuw Zeeland, Japan, Australië, en zelfs India en Columbia. Ik verwacht overigens dat het Verenigd Koninkrijk ten onrechte hier niet tussen staat.
 
[1] Te downloaden op: https://hudson.org/research/11363-index-of-philanthropic-freedom-2015
* Lees ook mijn artikel 'Fiscale aspecten van maatschappelijke vrijgevigheid' in De Dikke Blauwe3, Jaargids 2016-2017. Pagina 564-551.
gerelateerde items