Gouden tips: goed doen in een veranderde wereld

20 juli 2016, 18:00
Ook in de wereld van goed doen geldt: niets is, alles wordt....
Ook in de wereld van goed doen geldt: niets is, alles wordt....
door Hanneke Lenkens, directeur Instituut Fondsenwerving & Pepijn van Dijk, publiek-privaat ondernemer en adviseur

Nieuws komt en gaat.   
Van de verwoestende Syrische burgeroorlog tot de financiële crisis, op een gegeven moment verdwijnt het nieuws van onze radar. Ongeacht de grootte van de gebeurtenis; zo gaat dat nu eenmaal. Helaas leren we er weinig van. Zonder de diepere lessen onder ogen te komen, trekt de karavaan weer door – op naar het volgende dat onze aandacht trekt.


Zo dreigt het ook te vergaan met de ‘Panama Papers’. Het grootste datalek ooit legde een netwerk bloot van illegale praktijken rond brievenbusfirma’s, zwendel van Afrikaanse dictators en dubieuze advocaten. De onthullingen waren talrijk en brachten zelfs sommige Europese premiers in het nauw. Ook in Nederland kwam niet iedereen er zonder kleerscheuren van af; banken als ABN AMRO en ING bleken zaken te doen met het dubieuze Mossack Fonsecca, topsporters ontdoken belasting via Panama en ja, zelfs goed doel Solidaridad, dat via zijn lokale kantoor zaken had gedaan met ‘MossFon’, had veel uit te leggen.
 
Het is een onthutsende rij aan onthullingen, die een mens makkelijk cynisch kan maken. Dit is ook wat Joris Luyendijk stelt in de inleiding van het boek over de totstandkoming van de Panama Papers: ‘Cynisme klinkt en voelt lekker, omdat het je beschermt tegen frustratie en teleurstellingen. Maar de enigen die hier uiteindelijk van profiteren zijn cynische lobbyisten, bankiers en politici’.
 
Dat tussen het gespuis ook een goed doel opdook was enerzijds onverwacht, maar anderzijds ook exemplarisch voor onze, door incidenten geregeerde, sector. Hoewel Solidaridad redelijk adequaat reageerde, liep het vanaf het begin achter de feiten aan.  
Laten we hiervan leren. We moeten ons beter instellen op het feit dat de wereld verandert; niet in de laatste plaats hoe om te gaan met het ‘nieuwe wantrouwen’.  Dat vergt een andere instellingen en een andere manier van werken.
 
Het nieuwe wantrouwen
Onze wereld wordt in toenemende mate gekenmerkt door big data-transparantie. Dat is in principe een goede zaak. Zeker als het, zoals in het geval van de Panama Papers, belastingontduikers het leven zuur kan maken. Er is echter ook een problematische kant aan deze nieuwe wereld vol data. Het is te veel. Er is geen filter. Het is vluchtig: de context ontbreekt.
In deze fact free-wereld wordt dergelijk nieuws, zonder duiding, al snel een ‘bewijs’ dat de ander slecht is. Wat zich vaak vertaalt naar het gevoel dat de elite goed voor zichzelf zorgt en dat de ‘gewone’ man als loser de wrange vruchten van plukt. Alles is relatief, het dikke-ik regeert. Iedereen kan zijn eigen werkelijkheid scheppen.
 
Dit past in een bredere trend. De samenleving lijdt in toenemende mate onder het afkalvende vertrouwen in instituties. Al langer werd ‘de politiek’ gezien als vrijplaats voor zakkenvullers en ander onbetrouwbare lieden. Nu worden ook instituties als de rechterlijke macht, het openbaar ministerie, universiteiten, maar ook maatschappelijke organisaties en goede doelen gewantrouwd. Steeds geven mensen op heftiger wijze uiting aan hun (terechte of onterechte) gevoel belazerd te worden. Denk aan de ongenuanceerde berichtgeving over Alpe d’HuZes, directeurssalarissen en kantoorpanden. 
 
Onderzoek na onderzoek wijst uit dat het wantrouwen en de onzekerheid groeien: over onze toekomst, die van onze kinderen. Over onze baan, ons pensioen en over immigratie. De ouders van nu zijn de eerste naoorlogse generatie die denkt dat hun kinderen het slechter zullen hebben dan zij. Stuk voor stuk zijn dit zeer legitieme zorgen. Zonder tegenwicht vormen ze echter een ideale voedingsbodem voor cynisme.



 
gerelateerde items