Toon alles (2)
Suzette de Boer

Civil Power anno 2018: Krachtig en kwetsbaar

6 december 2018, 06:04
Onze civil power wordt hoog in geschat, maar blijkt ook kwetsbaar...
Onze civil power wordt hoog in geschat, maar blijkt ook kwetsbaar...
Kopstukken uit de filantropiesector kwamen donderdag 22 november bijeen voor het congres ‘Civil Power’ in debatcentrum De Balie. Het belang van krachtenbundeling stond centraal tijdens de feestelijke bijeenkomst. Tegelijkertijd was er een oproep tot waakzaamheid in een tijd waarin ‘de ruimte voor civil society afbrokkelt’ en ‘civic deserts’ ontstaan. Voormalig FIN-directeur Suzette de Boer stelde de vraag aan vertegenwoordigers van vermogensfondsen: Hoe krachtig is civil power?

Ruim tweehonderd mensen waren samen gekomen in hét debatcentrum van Amsterdam. Dat er veel is om trots op te zijn, bleek wederom bij de uitverkiezing van de meest invloedrijke persoon in de Nederlandse filantropie. De nieuwe nummer één, directeur van de Nierstichting Tom Oostrom, laat bij uitstek zien waar krachtenbundeling toe kan leiden. Hij stelt de missie van zijn stichting, nierziekten kunnen genezen, volledig centraal en gaat hierbij op een ondernemende manier te werk.Via het samenwerkingsverband RegMed XB weet hij overheid, bedrijfsleven, wetenschap, fondsen én patiënten te verbinden voor één concreet gezamenlijk doel: de draagbare kunstnier. ‘Wij hebben dit zelf opgepakt, omdat de markt deze innovatie liet liggen,’ verklaarde Oostrom. ‘De nierpatiënten zijn bij dit project vanaf stap nul betrokken.’
Laurentien van Oranje, vorig jaar titelwinnaar (en nu in de ‘Hors categorie’), benadrukte in haar speech bij overhandiging van de nieuwe DDB-Jaargids het belang van samenwerking tussen verschillende partijen en het betrekken van de doelgroepen bij initiatieven. Ze riep de aanwezigen op met elkaar in gesprek te gaan, omdat ‘zeer complexe maatschappelijke problemen niet kunnen worden opgelost in een ivoren toren.’

Krachtenbundeling
Petra van Aken, Hoofd Communicatie bij VSBfonds, voelde zich door deze boodschap aangesproken: ‘Juist door de onafhankelijke rol die vermogensfondsen hebben, zijn zij bij uitstek in de positie om partijen bij elkaar te brengen om samen meer te bereiken. Maar dat doen ze naar mijn idee nog te weinig.’
Nummer drie in DDB Top 100, Adessium Foundation, ziet ook de noodzaak van krachtenbundeling. ‘Als je als fonds al een tijd bezig bent met een bepaald onderwerp, dan krijg je een goed overzicht van het werkveld en kun je tevens zien waar de lacunes zitten’, zegt directeur Rogier van der Weerd. ‘Zo was er bij de plasticsoep-problematiek aanvankelijk een wat versnipperd landschap en hebben wij meer coördinatie tot stand gebracht.’ 
Samenwerking is niet altijd de oplossing, meent Van der Weerd. ‘Bij sociale verandering is er sprake van een outsidegame of een insidegame. In het eerste geval zijn er kritische partijen die een maatschappelijke misstand aan de kaak stellen. Dan is er meer scherpte en zijn partijen niet altijd in staat om constructief om de tafel te zitten. Bij de insidegame hebben de betrokkenen wel al gedeelde belangen en is er momentum om concessies te doen en te werken aan een gezamenlijke uitkomst. Beide processen vereisen een andere aanpak.’ 

Kwetsbaar
Naast de feestelijkheden en het optimisme rond het samenwerkingsverband van de Nierstichting gaf Lisa Jordan in haar keynote speech aan dat de civil society kwetsbaar is. ‘Sinds de val van de Berlijnse muur lieten we ons vrolijk meevoeren op de democratische golf en maakten we ons weinig zorgen over ‘civil power’. Vandaag zijn we genoodzaakt een stap terug te doen, omdat het democratische tij aan het keren is.’ 
Jordan is bekend in de filantropiesector door haar betrokkenheid als directeur bij Bernard van Leer Foundation en Porticus. Tegenwoordig is de Amerikaanse directeur van Shine, een wereldwijde campagne met als doel ‘energie-armoede’ te beëindigen door energie voor iedereen toegankelijk te maken. Tijdens haar toespraak gaf Jordan een panoramisch overzicht van de staat van de filantropie waarbij ze de zaal meenam naar plekken als Griekenland, India, de VS, maar ook heel dichtbij, een Haags parkje.
De laatste locatie gebruikte Jordan als illustratie voor het soms bijna achteloze verlies van sociaal kapitaal. In het voorbeeld krijgen kinderen opeens te horen dat er niet meer gevoetbald mag worden in het park. Pogingen om in gesprek te raken met de gemeente stuiten op formalistische en bureaucratische reacties. Zo wordt een petitie afgekeurd, omdat ‘handtekeningen van personen onder de zestien ongeldig zijn’. Eindresultaat: de kinderen zitten weer binnen achter hun schermpjes, het plantsoen verandert in een ‘begraafplaats voor sociaal kapitaal’.

Het voorbeeld van het Haagse plantsoen toont volgens Jordan aan hoe kwetsbaar sociaal kapitaal is, terwijl dat voor NGOs, fondsen, bewegingen, clubjes en andere verenigingsvormen juist onontbeerlijk is. Als een gemeenschap ontmoedigd raakt en burgerinitiatief en verenigingsleven afbrokkelen, ontstaan volgens Jordan ‘civic deserts’; gebieden waar isolement, vervreemding en polarisatie overheersen. 
gerelateerde items