Toon alles (2)

Schatting ECSP: vermogensfondsen doneren jaarlijks minimaal 1,3 miljard euro

28 maart 2018, 18:00
Filantropische fondsen in kaart: zwanenzang-rapport van ECSP.
Filantropische fondsen in kaart: zwanenzang-rapport van ECSP.
Nederland telt naar schatting zo’n 2150 vermogensfondsen en zij doneren aan goede doelen jaarlijks zo’n €1,3 miljard. Dat zou blijken uit het onderzoek ‘Filantropische fondsen’ in kaart van het Erasmus Centre for Strategic Philanthropy, dat eind deze maand haar deuren sluit vanwege financieringsproblemen. Van het totale donatievermogen kan ECSP bijna €900 miljoen hard maken: de resterende €400 miljoen zijn gebaseerd op extrapolatie en een inschatting van de nog niet geïdentificeerde vermogensfondsen. Over het totale beheerde vermogen van de Nederlandse vermogensfondsen heeft ECSP geen onderzoeksgegevens.
 
Witte vlek op kaart Land van Goed Doen
Vanmiddag werd het ECSP-rapport, de ‘zwanenzang’ van het onderzoeks- en kenniscentrum in Rotterdam, gepresenteerd aan pers en stakeholders. Naar de uitkomsten ervan werd met grote belangstelling uitgekeken omdat over de vermogensfondsen als geheel in het filantropische landschap tot nu toe verbazend weinig bekend was. Hoeveel vermogensfondsen er precies zijn in Nederland en wat hun jaarlijkse donatievolume is, was - mede door het ontbreken van een centraal register -  tot op heden een grote witte vlek op de kaart van het ‘Land van Goed Doen’.
 
Voorlopig alleen ruwe schattingen
Het tweejaarlijkse onderzoek Geven in Nederland deed in 2000 en 2003 al eens pogingen om tot betrouwbare totaalschattingen te komen, maar slaagde daar niet. In het laatste onderzoek Geven in Nederland 2017 moet het doen met een ruwe inschatting op basis van de 72 grootste vermogensfondsen in Nederland, die een totale bijdrage deden van €435 miljoen.
Een andere schatting over het donatievolume van de vermogensfondsen als groep is gebaseerd op het gezamenlijke bronvermogen van de leden van vermogenskoepel FIN (ca. €10 miljard), wat zou neerkomen op zo’n €400 miljoen per jaar.
 
Openbare bronnen
ECSP maakte voor haar onderzoek ‘Filantropische fondsen in kaart’ uitsluitend gebruik van openbaar beschikbare data, zoals het ANBI-register, het KvK-register, het Fondsenboek, data van koepel FIN en Kennisbank Filantropie, jaarverslagen en websites. Er hebben geen interviews plaatsgevonden.
ECSP: ‘Het beeld van de sector is dus “van onderaf”, fonds-voor-fonds, opgebouwd. Het tamelijk gesloten karakter van de sector en de individuele fondsen maakt dat deze gegevens niet altijd eenvoudig te vinden waren.’  Het laatste maakte het (nog) onmogelijk alle vermogensfondsen te identificeren: er wordt geschat dat voorlopig nog zo’n 300 fondsen ‘onvindbaar’ zijn. ECSP claimt geen volledigheid of 100% zuiverheid, maar denkt dat haar desk research-onderzoek wel ‘een goede weergave van de werkelijkheid’ is.
 
Aantallen en soorten fondsen
ECSP identificeerde 1821  filantropische fondsen, waarvan 883 fondsen op naam (FoN). Dat betekent dat er dus 935 vermogensfondsen zijn gevonden met een eigen KvK-nummer.
Binnen de fondsen zijn de Fondsen op Naam de grootste groep. Aangezien deze fondsen geen eigen administratie voeren, was op basis van openbare bronnen geen verdere analyse mogelijk op deze groep. De donaties van deze Fondsen op Naam zijn door ECSP daarom meegenomen in het vermogensfonds waaronder zij vallen. Deze ‘moederfondsen’ van de FoN’s (en de overige zelfstandige vermogensfondsen) worden door de onderzoekers aangeduid met ‘operationele entiteiten’.
 
Na de FoN’s zijn de ‘zuivere vermogensfondsen’ de grootste groep (886). Zuivere vermogensfondsen (bijdragen uitsluitend uit het rendement op eigen vermogen) zijn met 500 de tweede groep, gevolgd door de vermogensfondsen in brede zin (205). Dit zijn de fondsen die behalve uitkeren vanuit het rendement op eigen vermogen ook nog andere inkomsten hebben, zoals legaten.
De groep hybride fondsen (zowel fondsengevend als fondsenwervend) is in dit onderzoek tamelijk groot: 149. Bedrijfsfondsen (72) en gemeenschapsfondsen (9) heeft ECSP aanzienlijk minder vaak kunnen identificeren.
In totaal 137 fondsen (vooral zuiver en in brede zin) kunnen geclassificeerd worden als familiefonds (15%). Verreweg de meeste (89%) geldverstrekkers zijn geregistreerd als ANBI.

gerelateerde items