Toon alles (2)

Onderzoek Universiteit Tilburg: stichtingsvorm lijkt nieuwe favoriet van criminelen

17 juli 2018, 08:00
Onderzoek Universiteit Tilburg: stichtingsvorm lijkt nieuwe favoriet van criminelen
Onderzoek Universiteit Tilburg: stichtingsvorm lijkt nieuwe favoriet van criminelen
Personen met een dubieuze achtergrond proberen regelmatig om zich positief te profileren met het steunen van sportverenigingen, maar ze zitten ook achter goede doelenstichtingen. Minimaal een op de drie Nederlandse gemeenten kent wel een dergelijke ‘weldoener.’ Dit blijkt uit onderzoek van Tilburg University in opdracht van het Onderzoeksprogramma Politie en Wetenschap. Volgens de onderzoekers lijkt de BV als dekmantel voor criminelen snel terrein te verliezen aan de stichtingsvorm. Het toezicht op geldstromen via stichtingen en verenigingen schiet volgens hen ernstig tekort. Bonafide goede doelen lijden daardoor imagoschade.

Een op de drie grote gemeenten

Weldoenerschap biedt personen met een verdachte achtergrond de gelegenheid om hun aanzien in de samenleving te vergroten. Dit was al bekend uit het buitenland. Een voorbeeld is de Colombiaanse drugsbaron Pablo Escobar, die investeerde in sociale voorzieningen, huizen, sportvelden, scholen en allerlei soorten van armenzorg. Ook in Nederland kunnen gemakkelijk voorbeelden worden gevonden, maar tot op heden ontbrak systematisch onderzoek. Het rapport ‘Ondermijning door criminele weldoeners’ opgesteld door onder anderen hoogleraar criminologie Toine Snapens laat zien dat het probleem in vrijwel alle grotere gemeenten bekend is. Er zijn ruim 50 casussen, waarvan dertien rond goede doelenstichtingen, bestudeerd. Gemiddeld heeft een op de drie gemeenten een criminele weldoener binnen de grenzen. 

Gebrek aan controle serieus probleem

De belangrijkste vorm is het sponsoren van sportverenigingen, vooral in het voetbal. De financiële steun loopt uiteen van het kopen van een reclamebord tot het betalen van de complete jeugdopleiding. Een variant hierop is het financieren van evenementen. Criminelen blijken daarnaast met stichtingen de meest uiteenlopende goede doelen te ondersteunen. Die stichtingen worden echter ook misbruikt voor criminele activiteiten. ‘Gebrek aan controle op stichtingen is al langer een bekend en serieus probleem’, menen de onderzoekers. 

Kinderen en weeshuizen

In het onderzoek kwamen dertien casussen naar voren waarin de respondenten spreken van stichtingen (vermoedelijk) gerund door criminelen. Deze stichtingen hebben op papier een goed doel, en zijn daarin soms nationaal, soms internationaal gericht. De vijf stichtingen waarbij precies duidelijk was welke activiteiten ze ontplooiden, hadden heel uiteenlopende doelen. Op het buitenland georiënteerde stichtingen richtten zich bijvoorbeeld op het bieden van humanitaire hulp in Afrika, Azië, het Midden-Oosten of Oost-Europa, door projecten voor kinderen en weeshuizen te organiseren, maar ook door spullen op te sturen, zoals knuffels of kleding.

KvK biedt geen helderheid

In Nederland zelf gaat het bijvoorbeeld om projecten voor kansarme kinderen, maar ook om gemeenschapshuizen waar activiteiten worden georganiseerd voor specifieke etnische doelgroepen. Daarnaast komen allerlei rechtspersonen naar voren waarvan niet erg duidelijk is wat ze precies doen, maar waarbij uit de naam kan worden afgeleid dat het kan gaan om zaken als gezondheid, babyverzorging, milieu, dieren, ouderen, werkplaatsen, het aanpakken van zinloos geweld, enzovoorts. In één casus was sprake van een weldoener met vier stichtingen, terwijl in een ander geval een ‘makelaar in rechtspersonen’ ruim dertig, al dan niet actieve, stichtingen op zijn naam had staan. De wijze waarop de stichtingen staan ingeschreven bij de Kamer van Koophandel biedt lang niet altijd helderheid over hun precieze activiteiten.

Steeds dezelfde notaris

De personen die worden opgevoerd als ‘bestuurders’ hebben vaak geen enkele kennis van of affiniteit met de activiteiten van de stichting, of duiken op allerlei plaatsen op. In de regel treden vrienden, kennissen of familieleden van de criminele hoofdpersoon op als bestuurslid. In een zaak waarin sprake was van een groot aantal stichtingen, zagen de geïnterviewden ook steeds dezelfde notaris opduiken, die klakkeloos alles goedkeurde. De onderzoekers concluderen: ‘Deze Stichtingen zijn ondermijnend omdat ze, veel meer dan sponsoring, worden gebruikt voor het plegen van strafbare feiten, om criminele activiteiten te faciliteren, of om ze te verhullen.’
 
gerelateerde items