Toon alles (2)
Edwin Venema

Nudge-oprichter Jan van Betten: Systeemverandering door duwtjes van onderop

5 april 2018, 06:00
Nudge-oprichter Jan van Betten: Systeemverandering door duwtjes van onderop
Nudge-oprichter Jan van Betten: Systeemverandering door duwtjes van onderop
Opgegroeid binnen de corporate cultuur van ‘rupsje nooitgenoeg’ herontdekte Jan van Betten (1962) zo’n tien jaar geleden zijn liefde voor de natuur. Uit het besef dat shareholders value en double digit growth de planeet niet gaan redden, groeit dan de idee om de mensen en organisaties die geloven in duurzame oplossingen met elkaar te verbinden. Nudge (’duwtje’) werd geboren: veel kleine duwtjes moeten de gedragsverandering van onderop massa geven. Inmiddels zijn meer dan 60.000 individuele en 300 zakelijke partners in het Nudge-netwerk gekoppeld voor grote en kleine initiatieven op het gebied van klimaat, energie, milieu en sociale duurzaamheid. Na zeven jaar draait Nudge break even: nu moet de break through komen.
 
Klassieke loopbaan begint te jeuken
‘Ik ben ooit als 28-jarige ex-rechtenstudent begonnen aan een klassieke carrière in het bedrijfsleven. Het begint bij Philips en vervolgens komen British American Tobacco en KPN voorbij. En dan zijn we zo’n 25 jaar verder. Juridisch, commercieel en strategisch geschoold bevind ik mij op dat moment in Duitsland, waar ik baas ben van de Duitse tak van Reed Elsevier. Mooie carrière. Ik ben 47 en dan begint het opeens heel erg te jeuken, die klassieke corporate loopbaan. Een trigger is mijn woonomgeving, midden tussen de koeien en de prachtige Duitse natuur daagt mijn jongens-passie: met de handen in de aarde wroeten, plantjes kweken. Ergens onderweg was ik dat kwijtgeraakt. ‘Care for the planet’: dat was er niet echt van gekomen in mijn wereld waar het uiteindelijk toch maar om één ding ging: geld. Dat realiseerde ik me meer en meer, ook door de lange gespreken met mijn ecologisch boerende buurman.’
 
Corporate kennis voor betere wereld
‘Intussen was ik voor mijn werkgever een duurzaam pand aan het bouwen, een van de eerste in München. En kwam ik niet alleen van de idealistische, maar ook vanaf de zakelijke kant in aanraking met zaken als CO2-reductie, energie- en kostenbesparing. Shareholders value en double digit growth: het begon me van lieverlede bijna fysiek tegen te staan. Maar wat nou – zo bedacht ik – als ik al mijn corporate kennis en ervaring om geld te genereren voor aandeelhouders, zou inzetten om te doen wat de wereld ook nodig heeft, bijvoorbeeld klimaatverandering bestrijden? Een fascinerende realisatie.’
 
Verandering van onderaf
‘Toen gebeurde er nog iets anders: ik werd in Duitsland gevraagd deel te nemen aan een denktank van wetenschappers, ondernemers en overheid. En zo zaten we te praten over de transformatie van de samenleving. Over alles wat op ons afkomt: de ecologische crisis, de financiële en economische crisis, robotisering en banenverlies. Het gevoel dat er iets fundamenteels moest gebeuren, werd daardoor nog veel urgenter. Intussen mislukte de Kopenhagen klimaatconferentie. En toen dacht ik, we hebben een paar hele stevige structuren en industriële conglomeraten in de afgelopen 150 jaar opgebouwd. Maar ook weer zo stevig, dat ze bijna niet meer kunnen veranderen. Zou het kunnen dat die systeemverandering gefaciliteerd kan worden door een verandering van onderaf?
 
Het grote bedrijfsleven koppelen
‘En toen zag ik ineens in Duitsland duizenden grassroots initiatieven opkomen. Hele kleine met prachtige idealen, en ook met veel potentie, maar kleinschalig en met weinig vermogen op te schalen. Ze ontbeerden de kracht, de kennis, de ondersteuning of de financiering. En ik dacht, als je al die initiatieven nou met elkaar zou kunnen verbinden, zou je dan een begin kunnen maken met systeemverandering? En zou de kans van slagen niet veel groter worden als we de for profits erbij zouden betrekken? Stel je nou eens voor dat je het grote bedrijfsleven, die taaie structuren die ook moeten veranderen, zou kunnen involveren en koppelen, wat zou er dan gebeuren?’
 
Coalition of the Willing smeden
‘Dat idee heeft mij niet meer losgelaten. Daar heb ik wel anderhalf jaar mee rondgelopen voordat ik uiteindelijk besloot Nudge op te richten. En Nudge gaat helemaal over die verandering van onderaf en gaat over het bij elkaar brengen van die kleine initiatieven met heel veel potentie en het daaraan koppelen van het grote bedrijfsleven. Dus mijn idee was, kun je een coalition of the willing vormen? Waarbij het er niet zozeer om gaat wie je bent of wat je doet, maar veel meer wat je intentie is. Als we al die mensen met elkaar in verbinding kunnen brengen op een moment dat het interessant wordt, dan heb je in potentie iets heel krachtigs. Dan moet je daar ook bij nadenken hoe dat allemaal gaat werken en hoe je daarmee geld kunt verdienen, of beter gezegd: hoe je de boel kunt financieren, aan de praat kunt houden en kunt laten groeien.’
gerelateerde items