Tijd voor fondsenwerving 2.0

4 juni 2013, 08:35
Tijd voor fondsenwerving 2.0
Tijd voor fondsenwerving 2.0
door Petra Hoogerwerf

Nu steeds meer mensen zelf een goed doel oprichten en ook veel non profits hun overheidssubsidie verliezen, is er grote behoefte aan praktische informatie over hoe je je idealen kunt (blijven) verwezenlijken. Het boek Vonk! Fondsen werven met hoofd en hart voorziet in die behoefte. Petra Hoogerwerf neemt in dit artikel de verzorgingsstaat en het burgerinitiatief onder de loep.

De discussie over de rol van het particulier initiatief en de herziening van de verzorgingsstaat komt de laatste weken vaak terug in het NRC Handelsblad. Halbe Zijlstra houdt een krachtig pleidooi voor het particulier initiatief. Eveline Tonkens en Jan Willem Duyvendak stellen daarentegen vragen bij de belastbaarheid van burgers bij informele zorg. Niko Koffeman komt met een initiatief om natuur vrij te kopen. De Raad voor Leefomgeving en Infrastructuur verwijst naar de regionale initiatieven om natuur te beschermen. Er lijkt van links tot rechts steeds meer vertrouwen te zijn in het particulier initiatief. Maar de teneur is dat dat het wel met minder subsidie moet. Non-profit organisaties zullen de komende jaren minder of helemaal geen subsidies meer van de overheid ontvangen. Structurele subsidies worden niet alleen verminderd, ook worden ze steeds meer vervangen door projectfinanciering. Het levert bij veel bestaande organisaties een hoop chagrijn op. En dat terwijl donateurs, sponsors en betrokken mensen de legitimatie zijn van je werk.  Het is hard nodig dat de sector durft te reflecteren op haar rol en op zoek gaat naar vernieuwing. Ondertussen ontstaan er sprankelende initiatieven online en in het bedrijfsleven die ook bijdragen aan de samenleving.

Nieuwe inkomstenbronnen
Non-profit organisaties zullen gericht moeten zoeken naar nieuwe inkomstenbronnen en  meer ondernemerschap moeten ontwikkelen. Dat vergt visie, lef en loskomen van de gedachte dat het allemaal ‘moeilijk, moeilijk, moeilijk’ is. Een moderne non-profit organisatie zal een breed scala aan inkomsten moeten realiseren uit dienstverlening, verkoop en fondsenwerving. De sector moet af van het ‘slachtofferdenken’ en bovenal plezier gaan uitstralen dat mensen mobiliseren leuk is en geen ‘must’. Dat het kan bewijst AtelierVelp, al  twintig jaar zonder substantiële bijdragen van subsidie- en fondsengelden. Begonnen in 1994 met honderd leerlingen en een jeugdtheatergezelschap, biedt de school inmiddels met vijftig docenten en medewerkers een breed programma van dans, theater en muziek aan ruim achthonderd leerlingen. Behalve de contributiegelden genereert de school ook inkomsten uit projecten, opdrachten en workshops voor onder andere het onderwijs, instellingen en bedrijven. De instelling staat open voor opdrachten van Ikea waarbij leerlingen dansvoorstellingen geven bij de opening van een nieuw vestiging.

1%Club
Een ander voorbeeld is de 1%Club waar dynamiek en ondernemerschap voelbaar is als je de locatie binnenkomt. Een online-marktplaats voor kleinschalige ontwikkelingsprojecten waar je 1 procent van je inkomen, tijd en kennis direct kunt bijdragen aan een ontwikkelingshulpproject. Niet voor niets gaf de Bill Gates Foundation 100.000 dollar. Met het geld ontwikkelt men nu een innovatieve manier, gebaseerd op mobiele telefoons en social media, om ontwikkelingshulp transparanter te maken en mensen in ontwikkelingslanden hier rechtstreeks bij te betrekken. Zo kan iemand in Kenia per sms de voortgang van het nieuwe gezondheids- of scholingsproject in zijn dorp laten zien. Online ontstaan veel interessante maatschappelijke initiatieven van mensen die zich inzetten voor een doel en op creatieve wijze andere mensen weten te mobiliseren met ludieke evenementen, sponsorlopen, crowdfunding,  adoptieprogramma’s, talentenveilingen, ruilacties, garageverkoop en  speciale concerten. Een ware uitbarsting van creativiteit! 

Innovatie door samenwerking
In de werkwijze van traditionele non-profit organisaties moet meer ondernemerschap, innovatie en lerend vermogen komen. Werkt bijvoorbeeld de aanpak met straatcoaches niet om overlast te verminderen, zoek dan een nieuwe aanpak! Hoeveel non-profit organisaties hebben budget voor innovatie of hebben medewerkers vrij gesteld om naar nieuwe werkwijzen te zoeken? De focus moet altijd zijn ‘welke maatschappelijke impact kunnen we bereiken?’. Niet op de ‘in stand houding’ van de instelling. Non-profit organisaties moeten zich realiseren dat zij aan het oplossen van een probleem vaak maar een kleine bijdrage kunnen leveren. En de vraag is of zij überhaupt nog steeds de meest geëigende partij zijn. Armoede, leefbare buurten, klimaatvraagstukken of eenzaamheid; het zijn lastige problemen waarbij de kennis en het vernuft van velen nodig is. Non-profitorganisaties moeten met het bedrijfsleven, burgers, woningcorporaties, fondsen, onlinecommunities en onderwijsinstellingen de handen in een slaan om echte veranderingen te realiseren. Nog te veel worden andere partijen zoals bedrijven slechts als geldgevers gezien. Fondsenwerving 2.0 is dat via crowdsourcing meerdere partijen met hun kennis en ervaring een actieve rol spelen bij de ontwikkeling en uitvoering van de maatschappelijke activiteiten.

Hybride organisaties
Een bijdrage geven aan de samenleving is zeker niet alleen meer voorbehouden aan stichtingen en verenigingen. Er ontstaan steeds meer hybride organisaties zoals social enterprises en online communities waar mensen zich organiseren voor een goed doel. Social enterprises gaan verder dan traditionele bedrijven omdat naast winst maatschappelijkheid een van de kerndoelen is. Een voorbeeld is het bedrijf Specialisterren dat als mensen met een normale of hogere begaafdheid en (een vorm van) autisme hun economische zelfstandigheid laat verwerven in de ICT. Veel van deze mensen zijn extreem goed in het testen van computersoftware. Het bedrijf scoort 30 tot 100 procent beter dan reguliere ICT-testbedrijven. Als meer bedrijven hoogbegaafde autisten in dienst zouden nemen, zou de Nederlandse overheid zo’n 780 miljoen euro per jaar besparen. (www.specialisterren.nl en Verloop, 2012).

MVO
Ook traditionele bedrijven pakken maatschappelijk verantwoord ondernemer steeds serieuzer aan. Afgelopen week schreef het NRC nog over Philips die bewust inzet op arbeidsparticipatie van autistische mensen. Het is opvallend dat de discussie over maatschappelijk verantwoord zijn, in de non-profit- en goede doelensector nauwelijks wordt gevoerd. Maar hoeveel non-profits hebben zelf arbeidsgehandicapten in dienst? Hoeveel non-profits hebben beleid voor energiebesparing, diversiteit en het welzijn van de medewerkers en vrijwilligers? Echt maatschappelijk kun je alleen zijn als duurzaamheid en andere aspecten van maatschappelijk verantwoord ondernemen in de bedrijfsvoering zijn doorgevoerd.

Passie voor de samenleving
Gesubsidieerde non-profits worden links en rechts ingehaald door maatschappelijk en cultureel ondernemers,  social enterprises en online initiatieven. Een oplossing is terug te gaan naar de passie voor de samenleving. Financiering en samenwerkingspartners zoeken is  creatief en leuk. Ik noem dat de ‘vonk’: de verbinding tussen gevers en organisatie die voortkomt uit een gevoel iets te kunnen bijdragen aan een maatschappelijk vraagstuk. Zonder ‘vonk’ kun je anderen niet overtuigen en echt iets veranderen voor mensen die dat nodig hebben.

Petra Hoogerwerf  is auteur van Vonk! Fondsen werven met hoofd en hart, (Lenthe Publishers, Amsterdam, 2013) en eigenaar van Veleda advies. Klik hier om het boek te bestellen.
gerelateerde items