LaMarches ‘J’Accuse’ tegen VS filantropiesectorIs filantropie slecht voor de democratie?

13 november 2014, 04:00
LaMarches ‘J’Accuse’ tegen VS filantropiesectorIs filantropie slecht voor de democratie?
LaMarches ‘J’Accuse’ tegen VS filantropiesectorIs filantropie slecht voor de democratie?
‘Is filantropie eigenlijk slecht voor de democratie?’ Met deze prikkelende vraag opende Gara LaMarche (foto) twee weken geleden een lang essay in The Atlantic. LaMarche, die in de Amerikaanse fondsenwereld te boek staat als uiterst progressief, is daarin ongemeen kritisch over de filantropiesector in de VS. Volgens LaMarche laten leiders in US philanthropy hun oren hangen naar rijke donoren; zijn ze niet gefocust op het bestrijden van onderliggende oorzaken van armoede en ongelijkheid; en gedragen ze zich in het verdedigen van hun eigenbelang exact als for profits en hebben daardoor hun rechten op moreel leiderschap verspeeld.

Fundraiser en grantmaker
LaMarche (1954), tegenwoordig voorzitter van de Democracy Alliance, een netwerk van liberale donoren, werkte in het verleden zowel aan de fondsvragende kant (Human Rights Watch), als aan de fondsgevende. Als ‘grantmaker’ was hij actief voor superfilantroop Soros (Open Society Institute) en Atlantic Philanthropies.  Als opinionmaker is LaMarche onder andere actief voor Huffington Post en The Nation.

Felle aanklacht
LaMarches aanklacht richt zich verrassenderwijs meer tegen zijn ‘linkse vrienden’, dan tegen rechts in de VS. Van de laatste kant begrijpt LaMarche dat zij de private rechten, zoals belastingvrijstelling voor zowel schenkers als ontvangers van filantropische giften, met hand en tand verdedigen. En ook dat zij weinig op hebben met LaMarches visie op het belang van de overheid in de verdeling van welvaart. Voor conservatieven is LaMarche in zijn pleidooi voor filantropie als changemaker – bestrijder van onderliggende oorzaken van bijvoorbeeld armoede en ongelijkheid – ongetwijfeld een halve ‘communist’, maar het progressieve deel van filantropisch Amerika zal geschokt zijn door zijn felle aanklacht.

Obama’s Health Care Reform
LaMarches onvrede met de houding van zijn sectorgenoten werd onder andere gevoed door hun opstelling tijdens de invoering van president Obama’s omstreden plannen voor een algemene ziektekostenverzekering. Om zijn plannen aangenomen te krijgen moest de Obama-regering op zoek naar geld voor een budgetneutrale oplossing. Een van de ideeen was om de belastingvrijstelling voor giften aan filantropische instellingen enigszins te temperen en terug te brengen tot het niveau van dat van de Reagan-regering.

Tot afgrijzen van LaMarche lobbyden de filantropieleiders fanatiek mee om dit plan weer snel van tafel te krijgen. ‘Belangrijker dan bij te dragen aan van de ingrijpendste systeemveranderingen om gezondheidszorg te moderniseren vond de filantropie het nodig alleen de belangen van de rijkste Amerikanen te verdedigen’, constateert LaMarche bitter. ‘En dat zijn nou uitgerekend de Amerikanen die zich het beste tegen ziektekosten verzekerd hebben’.

The leadership of American philanthropy jeopardized health-care reform in order to let rich people shield their money from taxation.

Egoïstisch gedrag
LaMarche is het diepst teleurgesteld in zijn progressieve vrienden, die zich met hun korte termijnvisie net zo egoïstisch gedragen als de banken, boeren en de olie-industrie…
Het gehele systeem van belastingaftrek creëert volgens LaMarche een grijs gebied van privaat geld (in 2011 alleen al ruim 50 miljard dollar) waarover niet of nauwelijks verantwoording wordt afgelegd en dat voorbijgaat aan de democratische spelregels van een eerlijke verdeling van gemeenschapsgeld. Filantropie draagt daarom volgens hem eerder bij aan ongelijkheid:

It helped me to see that however many well-intentioned and high-minded impulses animate philanthropy, the favorable tax treatment that supports it is a form of privatization. Money that would otherwise be available for tax revenue that could be democratically directed is shielded from public control for private use.Foundations are partly the product of public subsidies. They are created voluntarily, but they result in a loss of funds that would otherwise be tax revenue. In 2011 tax subsidies for charitable giving cost the U.S. Treasury an estimated $53.7 billion. So foundations do not simply express the individual liberty of wealthy people. We all pay, in lost tax revenue, for foundations, and, by extension, for giving public expression to the preferences of rich people.

LaMarche vraagt zich hardop af hoe het komt dat zijn progressieve vrienden op de barricades springen als het gaat om privaat geld voor politieke campagnes (big money in politics), maar hun mond houden als het hun eigenbelang raakt (big money in philanthropy…

I do wonder, though, about my progressive friends. They believe in a strong government, in a fair tax system, in a robust social-welfare system, and in a vibrant democracy where all voices count equally. Why are they are not more concerned about the undemocratic and largely unaccountable nature of philanthropy? Why are we—since I too have failed, for years, to ask these big questions—hypersensitive to the dangers of big money in politics, and the way it perpetuates advantage and inequality, but blind, it seems, to the dangers of big philanthropy in the public sphere?

Kritiek is na 100 jaar verstomd
Het is volgens LaMarche fnuikend dat kritiek op de invloed van grote filantropen als Rockefeller en Carnegie zo’n honderd jaar geleden heel wat harder en fundamenteler was dan tegenwoordig. Ook lijkt de onafhankelijke pers wezenlijke belangstelling verloren te hebben voor de duistere kanten van ‘big philanthropy’ in de VS.

When I started at Atlantic Philanthropies seven years ago, The New York Times, The Wall Street Journal, and the Financial Times had journalists covering the beat of philanthropy and the nonprofit sector. No more. As philanthropy’s power has grown, independent scrutiny of it has waned.

De sector zelf lijkt murw en – in het licht van grote giften – niet overdreven kritisch:
In 2013 you’d be hard-pressed to find anyone close to the mainstream of American civic life and political thought raising those kinds of fundamental concerns. Is it because 100 years of practice has erased them? Or because philanthropy has deadened criticism, as Costigan warned, with its ‘large benefactions’?

Philanthrocapitalism
Natuurlijk zijn de gevaren van het ‘filantrokapitalisme’ in de VS wel aan de orde gekomen. Matthew Bishop en Michael Green schreven in 2008 hun boek over Philanthrocapitalism en legden de macht bloot van super-foundations, zoals de Bill & Melinda Gates Foundation. Met hun miljarden bepalen deze oceaantankers in de filantropiezee niet alleen de filantropische agenda, maar intussen ook de politieke. LaMarche: ‘So the rise of very large philanthropies that are not shy about playing for big stakes in the public sphere raises crucial questions about philanthropic power and to whom it is accountable.’

Intussen is er volgens LaMarche nauwelijks aandacht voor de zaken die ons bestaan wezenlijk bedreigen, zoals de opwarming van de planeet. De paar foundations die zich daar druk over maken worden financieel weggeblazen of klampen zich vast aan hun vermogen als een drenkeling aan een reddingsboei:
Too much of what philanthropy does is a sideshow to the most pressing issues of our time. Global warming threatens the planet, and pseudo-scientific denialism of it threatens democracy, yet the handful of foundations engaged on the issue of climate change are vastly outgunned, and even they hoard their foundation assets as if there was no tomorrow—which in fact, there won’t be, before long, if we don’t reverse the warming of the planet.

Lichtpuntje
Is het dan allemaal kommer en kwel en ziet LaMarche helemaal geen lichtpuntje? Toch wel. Toen hij in 2011 optrad als quasi-aanklager tegen de filantropiesector in een groot debat ten overstaan van ruim 2.000 sectorgenoten, spraken in een quasi-jury van 12 leden er 10 het ‘schuldig’ uit en gaven LaMarche gelijk: ‘So maybe there’s some hope for reform after all.’

Lees het complete artikel uit The Atlantic: klik hier.
gerelateerde items